Οι Φιλιππίνες που είδα με τον Errol Wendel Chen, έναν ερευνητή για τους αγρότες

(Το αφιέρωμα αυτό γράφτηκε από έναν πρώην μεταπτυχιακό φοιτητή του Πανεπιστημίου Ξένων Γλωσσών του Τόκιο, ο οποίος εργάζεται πλέον στην ιαπωνική κυβέρνηση. Αποκρύπτουμε το όνομά του κατόπιν αιτήματός του.)

Στις 19 Απριλίου, μόλις μπορούσα να πιστέψω αυτό που άκουσα για ένα περιστατικό στο Negros Occidental. Ένα περιστατικό με τις Φιλιππινέζικες ένοπλες δυνάμεις άφησε 19 νεκρούς, μεταξύ των οποίων άτομα που οι αρχές χαρακτήρισαν ως ύποπτους αντάρτες, αν και μαρτυρίες συναδέλφων και τοπικών πηγών αμφισβητούν την επίσημη εκδοχή.

Ανάμεσα στα θύματα ήταν κάποιος με το όνομα Errol — το ίδιο όνομα με τον πρώτο φίλο που έκανα όταν πήγα στις Φιλιππίνες. Αργότερα έμαθα μέσα από αναρτήσεις στο Facebook και μηνύματα συναδέλφων του στο ARPAK (Artista ng Rebolusyong Pangkultura) ότι ήταν πράγματι αυτός.

Ο Errol Wendel Chen γεννήθηκε στις 28 Μαρτίου 2002. Ήταν ακόμα τόσο νέος, με ένα μέλλον μπροστά του, κι όμως η ζωή του χάθηκε σε μια επιχείρηση που διεξήγαγαν κρατικές δυνάμεις, υπό συνθήκες που παραμένουν βαθύτατα αμφισβητούμενες. Διαβάζοντας τις ειδήσεις, ένιωσα βαθιά λύπη που δεν βρισκόμουν πλέον σωματικά στις Φιλιππίνες.

Θέλω να καταγράψω εδώ εν συντομία το ιστορικό του. Το 2022, εντάχθηκε στο ARPAK ως υπέρμαχος των αγροτών. Μόλις μία εβδομάδα μετά την ένταξή του στο ARPAK, συμμετείχε σε μια δραστηριότητα μαζικής ενσωμάτωσης στην Hacienda Tinang, Tarlac, για να υποστηρίξει αγρότες που αντιστέκονταν στην αρπαγή γης. Κατά τη διάρκεια εκείνης της δραστηριότητας, αυτός και σχεδόν 100 άλλοι συνελήφθησαν παράνομα από την Εθνική Αστυνομία των Φιλιππίνων τον Ιούνιο του 2022. 

Το να βιώσει από κοντά την κρατική καταστολή τον οδήγησε να αφοσιωθεί πλήρως στο οργανωτικό έργο. Το 2024, έγινε μέλος του προσωπικού της UMA (Unyon ng Manggagawa sa Agrikultura). Επέστρεψε στο Tarlac, όπου έζησε και εργάστηκε δίπλα στους αγρότες της Hacienda Luisita. Η επίσκεψή του στο νησί Negros εξυπηρετούσε τον ίδιο σκοπό: να κατανοήσει τις συνθήκες των εργατών στις φυτείες ζαχαροκάλαμου.

Θα ήθελα επίσης να εξηγήσω πώς τον γνώρισα. Μεταξύ 2023 και 2024, ήμουν μεταπτυχιακός φοιτητής στην Ιαπωνία ερευνώντας ζητήματα γης σε όλο τον κόσμο. Η Ιαπωνία εισάγει πολλά αγροτικά προϊόντα, όπως μπανάνες και κόκκους καφέ, και οι Φιλιππίνες, όπου τόσο το εμπόριο όσο και οι διαπροσωπικές ανταλλαγές είναι ενεργές, φαινόταν σαν ένα σημαντικό μέρος για μελέτη. 

Ήθελα να διεξάγω έρευνα πεδίου σε αγροτικές περιοχές, αλλά δεν μπορούσα να το κάνω μόνος μου. Έτσι επικοινώνησα με το KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas), μια οργάνωση συνδεδεμένη με το ARPAK, και αυτοί μου σύστησαν τον Errol.

Η έρευνά μου επικεντρώθηκε στην αρπαγή γης, ένα φαινόμενο κατά το οποίο μεγαλογαιοκτήμονες και κεφαλαιακά συμφέροντα αποκτούν γη, εκτοπίζοντας συχνά τοπικές κοινότητες υπό άδικες συνθήκες. 

Καταγόμενος από αγροτική οικογένεια στην Ιαπωνία, σοκαρίστηκα βαθιά όταν έμαθα πόσο διαδεδομένο και σοβαρό ήταν αυτό το ζήτημα, ιδιαίτερα σε αναδυόμενες χώρες όπως οι Φιλιππίνες. Έγινα αυτόπτης μάρτυρας του πώς ξεδιπλωνόταν η αρπαγή γης εκεί, συχνά συνοδευόμενη από εξαναγκασμό και βία. 

Η λογική που παρουσιάζουν αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία είναι συχνά μονόπλευρη, με ελάχιστη μέριμνα για τις ζωές των κοινοτήτων που επηρεάζονται. Η κυβερνητική υποστήριξη για τους φτωχούς είναι ελάχιστη, και, μόλις εκδοθεί ειδοποίηση εκκένωσης, οι άνθρωποι μένουν χωρίς πού να πάνε. 

ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΟ RAPPLER

• RJ Ledesma: Ποιητής, ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσιογράφος γράφει 30
• Alyssa Alano: Η καρδιά της δολοφονηθείσας ηγέτιδας φοιτητών του UP ήταν «με τον λαό»
• Maureen Santuyo: Καλλιτέχνης και αγροτική οργανώτρια από την αρχή ως το τέλος
• Από τις ΗΠΑ στο Toboso: Το αιματηρό ταξίδι του Φιλιππινο-Αμερικανού ακτιβιστή Lyle Prijoles
• [ΓΝΩΜΗ] Μετά τα περιστατικά του Toboso: Ο διάλογος που χρειάζεται αυτό το έθνος
• [ΓΝΩΜΗ] Για το περιστατικό του Toboso, την Alyssa Alano και το ερώτημα της δικαιοσύνης
• Βουλευτές της ASEAN ζητούν λογοδοσία από τις Φιλιππίνες για τις δολοφονίες στο Toboso

Μέσω του KMP, ταξίδεψα με τον Errol σε αρκετές αγροτικές κοινότητες στο πλαίσιο της έρευνας και της υποστήριξης. Επισκεφτήκαμε μικρά barangay στο Bulacan και στο Dasmariñas (στο Cavite). Με συνόδευε σε όλη αυτή την έρευνα πεδίου. Μείναμε σε οικογένειες που μας φιλοξένησαν, μοιραστήκαμε σπιτικά γεύματα και περάσαμε μεγάλα βράδια συζητώντας για το πώς οι Φιλιππίνες θα μπορούσαν να γίνουν μια πιο δίκαιη και ειρηνική κοινωνία.

Ο Errol και οι συνάδελφοί του έβλεπαν την κοινωνική αλλαγή ως κάτι που απαιτεί βαθύ δομικό μετασχηματισμό — μια άποψη που δεν υιοθετούσα απαραίτητα, αλλά προσπαθούσα να κατανοήσω στο πλαίσιό της. Παρακολουθώντας τις συχνές διαδηλώσεις τους στο κέντρο της Μανίλα, ήταν σαφές ότι αυτή η πεποίθηση δεν ήταν αφηρημένη αλλά βαθύτατα βιωμένη.

Συγκινήθηκα βαθιά από την αφοσίωσή του στο να ακούει τους ανθρώπους στο πεδίο και να προσπαθεί να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσής τους. Ταυτόχρονα, γνώριζα και μια άλλη πλευρά του. Ο Errol ήταν αστείος και συχνά έκανε αστεία για τα πάντα. Απολάμβανε τη φωτογραφία, την ποδηλασία και το φαγητό. Λάτρευε τον Γκοτζίλα. Κάποτε φρόντιζε μια μικρή λευκή γάτα στα κεντρικά τους γραφεία, την οποία ονόμαζαν «Daga» (αρουραίος) επειδή είχε δαγκωθεί από έναν όταν ήταν μικρή. Θυμάμαι που γνώρισα κι εγώ εκείνη τη γάτα όταν έμεινα εκεί για μερικές μέρες. Η Alyssa Alano, ένα από τα θύματα της σφαγής, ήταν η κοπέλα του.

Τώρα αναρωτιέμαι αν θα μπορέσω ποτέ ξανά να διεξάγω έρευνα πεδίου στις Φιλιππίνες. Οι βαθιές δομικές ανισότητες της φιλιππινέζικης κοινωνίας δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές από απόσταση· απαιτούν να ακούς ακτιβιστές, αγρότες και τοπικές κοινότητες. Κι όμως, μετά από αυτό το περιστατικό, οι Φιλιππίνες έχουν γίνει, για μένα, ένας τόπος φόβου.

Όταν σκέφτομαι αυτά που είδα πριν και αυτά που συνέβησαν τώρα, μου υπενθυμίζει ότι το κόστος της δομικής ανισότητας καταβάλλεται τελικά με ανθρώπινες ζωές. Φυσικά, υπάρχουν οπτικές από την κυβέρνηση και τον στρατό που πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη, και τα γεγονότα αυτού του περιστατικού πρέπει να διερευνηθούν προσεκτικά.    

Ωστόσο, με βάση τον χρόνο που πέρασα με άτομα όπως ο Errol και άλλοι που ασχολούνται με κοινοτικό έργο, μου είναι δύσκολο να συμβιβάσω αυτές τις αφηγήσεις με τους ισχυρισμούς. 

Με βάση τη δική μου εμπειρία, δεν είδα ποτέ άτομα όπως ο Errol να φέρουν όπλα ή να υποβάλλονται σε στρατιωτικού τύπου εκπαίδευση. Αυτό έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με τους επίσημους στρατιωτικούς ισχυρισμούς, αλλά αναδεικνύει επίσης τα αναπάντητα ερωτήματα γύρω από το ποιοι από τα θύματα ήταν ένοπλοι μαχητές και ποιοι όχι. 

Αυτό το χάσμα μεταξύ βιωμένης εμπειρίας και επίσημων αφηγήσεων εγείρει σοβαρά ερωτήματα που δεν μπορούν να απορριφθούν ελαφρά τη καρδία. Όταν οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς να ακούγονται οι πολίτες, σπέρνουν αναπόφευκτα τους σπόρους περαιτέρω αναταραχής και εμποδίζουν την κοινωνία να προχωρήσει μπροστά.

Τέλος, εύχομαι ειρήνη σε αυτόν και στους 18 άλλους που έχασαν τη ζωή τους δίπλα του. Ελπίζω επίσης, με όλη μου την καρδιά, να μην ξανασυμβεί ποτέ μια τέτοια σφαγή. 

Όπως έχει γράψει ο Robert Francis Garcia, «Η ειρήνη δεν είναι η απουσία αγώνα· είναι η ύπαρξη ενός συστήματος όπου μπορούμε να αγωνιζόμαστε για δικαιοσύνη χωρίς να χρειάζεται να πεθαίνουμε για αυτή.» – Rappler.com