Ο συνιδρυτής της Craydel, Manish Sardana, παραιτήθηκε από μια λαμπρή καριέρα για να ξεκινήσει από το μηδέν

Τα γραφεία της Craydel, μιας κενυατικής εταιρείας edtech που συνδέει Αφρικανούς φοιτητές με πανεπιστήμια παγκοσμίως, καταλαμβάνουν έναν όροφο με γυάλινα διαχωριστικά στο The Pavilion επί της Lower Kabete Road, μακριά από την αέναη κυκλοφοριακή συμφόρηση και τον θόρυβο των κατασκευών του Ναϊρόμπι. Μέσα από τους διάφανους τοίχους, σχεδόν τίποτα δεν κρύβεται. Σύμβουλοι φοιτητών απαντούν σε αγχωμένες κλήσεις από γονείς και φοιτητές, ενώ product managers συγκεντρώνονται γύρω από φορητούς υπολογιστές. 

Το γραφείο του Manish Sardana βρίσκεται στο κέντρο όλων αυτών, και αυτό είναι σκόπιμο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ομάδα επιχειρήσεων· από την άλλη, οι μηχανικοί που κατασκευάζουν τη μηχανή τεχνητής νοημοσύνης (AI) που τροφοδοτεί το εργαλείο αντιστοίχισης σπουδών στο εξωτερικό της Craydel. Δεν υπάρχει επιβλητικό γωνιακό γραφείο που να χωρίζει τον συνιδρυτή και CEO από τους ανθρώπους που τον βοηθούν να χτίσει την εταιρεία. 

Με ρωτά αν θα ήθελα τσάι. Για τον εαυτό του παραγγέλνει καφέ.

Ο Sardana έχει την ήρεμη αυτοπεποίθηση κάποιου που αισθάνεται άνετα με την αβεβαιότητα. Λέει ότι έχει περάσει τη ζωή του ανήσυχος, καχύποπτος απέναντι στην άνεση και σε διαρκή αναζήτηση σκοπού. Μεγαλώνοντας σε ένα σεμνό σπίτι στην Ινδία, εγκατέλειψε μια θέση στη διάσημη Σχολή Οικονομικών του Δελχί πριν, περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, αποχωρήσει από μια λαμπρή καριέρα στην WPP Scangroup, μια εταιρεία μάρκετινγκ και επικοινωνίας, για να χτίσει την Craydel από το μηδέν.

Πέντε χρόνια αργότερα, λέει ότι δεν έχει μετανιώσει για τίποτα.

Φαντάζεται τον εαυτό του να χτίζει ακόμα, να αναζητά ακόμα το επόμενο πρόβλημα προς επίλυση, μέχρι το θάνατό του. Αυτή η ανησυχία δεν ήρθε χωρίς κόστος. Η οικογένειά του, παραδέχεται, έχει επωμιστεί μέρος αυτού του βάρους. 

«Είμαι παντρεμένος εδώ και 18 χρόνια», λέει με ένα γέλιο. «Άρα κάτι σωστό πρέπει να έκανα.»

Όταν τον πιέζω να πει πώς μοιάζει τελικά η επιτυχία, απαντά ότι κριτήριο είναι αν τα παιδιά του, οι γονείς του και οι πιο κοντινοί του άνθρωποι νιώθουν περήφανοι για τη ζωή που επέλεξε να χτίσει.

Αυτή η συνέντευξη έχει επεξεργαστεί για λόγους συντομίας και σαφήνειας.

Μεγαλώσατε στην Ινδία, χτίσατε επιχειρήσεις σε ολόκληρες ηπείρους και τελικά επιλέξατε την Αφρική. Ποιο μέρος του εαυτού σας αναζητούσατε και δεν μπορούσατε να βρείτε αλλού;

Μερικά πράγματα. Πρώτον, και οι τρεις συνιδρυτές βρίσκονταν στην Κένυα, οπότε αυτό μας έδεσε εδώ. Αλλά προσωπικά, είχα την επιλογή να επιστρέψω στην Ινδία και να ξεκινήσω κάτι εκεί. Επέλεξα να μην το κάνω γιατί αυτή η ήπειρος υπήρξε απίστευτα γενναιόδωρη μαζί μου. Είχα πουλήσει την εταιρεία μου στην Ινδία και βρισκόμουν σε αδιέξοδο όταν πήρα την ευκαιρία να έρθω στην Κένυα. Εδώ έχτισα μια επιτυχημένη καριέρα, κέρδισα πολλά και ένιωσα ότι έπρεπε να ανταποδώσω.

Αυτό ήταν σημαντικό για μένα γιατί βλέπω τόσους πολλούς expats να έρχονται, να δουλεύουν μερικά χρόνια, να βγάζουν χρήματα και να φεύγουν. Πολύ λίγοι μένουν πραγματικά και συμβάλλουν στη δημιουργία κάτι διαρκούς. Για μένα, αυτή η δέσμευση ήταν αληθινή—επένδυσα σχεδόν ό,τι κέρδισα και αποταμίευσα εδώ στην επιχείρησή μου στην Κένυα. Αυτό ήταν κρίσιμο.

Δεύτερον, είμαι πραγματικά ευτυχισμένος εδώ. Οι Κενυάτες είναι ζεστοί, και η ήπειρος έχει τεράστιο ανθρώπινο δυναμικό. Ωστόσο, ο αριθμός των ανθρώπων που επιλύουν προβλήματα εδώ είναι πολύ μικρός. Στην Ινδία, υπάρχουν τόσοι πολλοί επιχειρηματίες που χτίζουν τόσα πολλά πράγματα—δεν χρειαζόταν άλλος ένας Manish για να ξεκινήσει κάτι εκεί. Αλλά εδώ, ιδιαίτερα στην ανώτατη εκπαίδευση και τις σπουδές στο εξωτερικό, δεν γινόταν και πολλά.

Κανείς δεν ανέτρεπε την αγορά· όλοι διατηρούσαν το status quo. Έτσι είδαμε μια ευκαιρία να κάνουμε κάτι ενδιαφέρον. Επίσης, έχτισα startups κατά τη διάρκεια της θητείας μου στη ScanGroup στην ήπειρο, και είχα μετατρέψει αυτές τις επιχειρήσεις σε επιτυχίες. Αυτό μου έδωσε την αυτοπεποίθηση να χτίσω κάτι εδώ και να πετύχω.

Κοιτώντας πίσω στα είκοσί σας, τι είδους άνθρωπος ήσασταν όταν κανείς δεν σας παρακολουθούσε; Και ποια στοιχεία εκείνου του νεότερου εαυτού σας είναι ακόμα ζωντανά σήμερα;

Είμαι ο ίδιος άνθρωπος είτε με παρακολουθεί κάποιος είτε όχι. Αυτό δεν αλλάζει τη συμπεριφορά μου. Είμαι γνωστός για την αυθεντικότητά μου—για καλύτερο ή χειρότερο. Στα είκοσί μου, επέδειξα χαρακτηριστικά όπως απίστευτη ανάληψη ρίσκου. Παράτησα ένα κορυφαίο πανεπιστήμιο στο οποίο είχα γίνει δεκτός, σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον, και απομακρύνθηκα από τα οικονομικά. Είχα τεράστια όρεξη για ρίσκο τότε, και την έχω ακόμα σήμερα. 

Αγαπώ την πρόκληση. Σπρώχνω τον εαυτό μου σε αδιέξοδα όπου δοκιμάζομαι πραγματικά. Όταν νιώθω άνετα, με ενοχλεί· βαριέμαι και αναζητώ νέες προκλήσεις. Λοιπόν, η ανάληψη ρίσκου, η αναζήτηση προκλήσεων, η διαρκής επιδίωξη να χτίσω κάτι που δημιουργεί αξία—αυτά ήταν τα χαρακτηριστικά που επέδειξα στα είκοσί μου, και υπάρχουν πολλά στοιχεία γι' αυτό. Τα έχω ακόμα σήμερα.

Όταν σας συστήνουν, απαριθμούν τα επιτεύγματά σας. Τι λένε γι' εσάς οι άνθρωποι που σας γνωρίζουν καλύτερα;

Οι άνθρωποι που με γνωρίζουν καλύτερα θα έλεγαν μερικά πράγματα. Πρώτον, ο Manish δεν ικανοποιείται εύκολα—ό,τι κι αν έχει πετύχει ή λάβει, θέλει περισσότερα· δεν σταματά. Δεύτερον, θα έλεγαν ότι έχω πολύ θάρρος και αποφασιστικότητα· είμαι ακλόνητος. Ό,τι κι αν μου επιφυλάξει η ζωή, παραμένω ανθεκτικός. Τρίτον, θα έλεγαν ότι δεν είμαι κάποιος που αναζητά μια «χαλαρή ζωή». Αυτό δεν είμαι εγώ. Δεν αναζητώ μια ζωή γεμάτη μόνο χαρά και ευκολία. Και τέλος, θα σας έλεγαν πάντα ότι ο Manish χρειάζεται έναν πολύ ισχυρό σκοπό για να αισθανθεί ικανοποιημένος. Χωρίς σκοπό, νιώθω ρηχός.

Οι περισσότεροι ιδρυτές αφηγούνται μια ιστορία ευκαιρίας. Η δική σας ακούγεται συχνά σαν ιστορία πεποίθησης. Ποια είναι η πιο ακριβοπληρωμένη πίστη που έχετε κρατήσει ποτέ;

Η πίστη ότι «το καλό δεν είναι αρκετά καλό». Αυτό μου έχει κοστίσει πολύ. Πετυχαίνεις κάτι, νιώθεις καλά, αλλά εγώ ποτέ δεν νιώθω ότι είναι αρκετό. Οπότε συνεχίζω να σπρώχνω πιο σκληρά, και κάποιες φορές αυτό έχει προσωπικό κόστος· η οικογένειά μου πρέπει να με ανέχεται. Για να καταλάβετε, όταν παράτησα τη δουλειά μου στη Scan Group για να ξεκινήσω την Craydel, ήμουν στην κορυφή της καριέρας μου. Είχα εξαιρετική φήμη, έβγαζα καλά χρήματα, βρισκόμουν σε ισχυρή θέση, αναπτυσσόμουν γρήγορα. Είχα εργαστεί απίστευτα σκληρά για να φτάσω εκεί. Και τότε τα παράτησα όλα για να ξεκινήσω από το μηδέν ξανά. Αυτό είναι ένα παράδειγμα μιας πίστης που μου κοστίζει πολλά χρήματα, κακουχίες και σχέσεις. Απλά ποτέ δεν αισθάνεται αρκετό.

Το μετανιώνετε;

Όχι, καθόλου. Αλλά έχω γίνει καλύτερος στο να είμαι πιο ενσυναίσθητος και υποστηρικτικός απέναντι στους ανθρώπους γύρω μου που έχουν επωμιστεί αυτό το κόστος. Καθώς επιδιώκω τον σκοπό μου, φροντίζω εκείνους που εξαρτώνται από μένα, συναισθηματικά και οικονομικά, να φροντίζονται. Δεν γίνομαι τόσο εμμονικός με τον δικό μου πόθο που να αγνοώ κάποιον γύρω μου. Μια καλή απόδειξη: είμαι παντρεμένος εδώ και 18 χρόνια, οπότε κάτι σωστό πρέπει να έκανα.

Η Craydel ιδρύθηκε για να απλοποιήσει την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Κοιτώντας πίσω, ποιο πρόβλημα υποτιμήσατε περισσότερο;

Manish: Ξεκινήσαμε με την πεποίθηση ότι η ψηφιοποίηση ολόκληρης της διαδικασίας—αναζήτηση, εύρεση, αίτηση σε πανεπιστήμια—είναι πιο βέλτιστη, πιο εστιασμένη στον μαθητή και δημιουργεί καλύτερα αποτελέσματα. Υποθέσαμε ότι επειδή η πεποίθησή μας ήταν τόσο ισχυρή, οι άνθρωποι θα την αποδέχονταν. Υποτίμησα πόση αντίσταση στην αλλαγή υπάρχει στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Ακόμα κι αν πιστεύεις ότι αυτός είναι ένας καλύτερος τρόπος, το να αλλάξεις τους ανθρώπους από παλιές συνήθειες σε νέες είναι απίστευτα δύσκολο. Αυτή η αντίσταση στην υιοθέτηση της τεχνολογίας ήταν μεγαλύτερη από ό,τι είχα προβλέψει.

Η Craydel βρίσκεται ανάμεσα σε φοιτητές και πανεπιστήμια. Ποια πλευρά ήταν πιο δύσκολο να πείσετε;

Αρχικά, τα πανεπιστήμια ήταν πολύ δύσκολο να πειστούν. Κάθε πανεπιστήμιο που προσεγγίζαμε ήθελε διαπιστευτήρια—την εμπειρία μας στις σπουδές στο εξωτερικό, πόσους φοιτητές είχαμε στείλει, με πόσα πανεπιστήμια συνεργαζόμαστε, συστάσεις από άλλα ιδρύματα. Είναι ένα κλασικό πρόβλημα κότας-αυγού. Χρειάζεσαι πανεπιστήμια για να προσελκύσεις φοιτητές, αλλά τα πανεπιστήμια δεν θα έρθουν χωρίς φοιτητές, και οι φοιτητές δεν θα έρθουν χωρίς πανεπιστήμια. Έπρεπε να λύσουμε πρώτα την πλευρά των πανεπιστημίων γιατί χωρίς αυτά, δεν έχεις πλατφόρμα. Αυτό ήταν πραγματικά δύσκολο εκείνη την εποχή. 

Σήμερα, το αντίθετο: τα πανεπιστήμια είναι πιο εύκολο να συνεργαστούν μαζί τους γιατί έχουμε αποδείξει διαπιστευτήρια και επιτυχία. Το δύσκολο τώρα είναι να οδηγήσουμε αλλαγή συμπεριφοράς στους φοιτητές και τους γονείς. Η εστίασή μας είναι στη δημιουργία product-market fit, στη βελτίωση της εμπειρίας χρήστη έτσι ώστε η αναζήτηση, η αντιστοίχιση και η αίτηση να γίνονται ευχάριστα και βολικά. Έχουμε χτίσει εμπιστοσύνη στη μάρκα μας, αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο σημείο όπου οι άνθρωποι εμπιστεύονται πλήρως ότι ολόκληρη η διαδικασία μπορεί να γίνει διαδικτυακά χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκλησή μας σήμερα.

Τι σας έχουν διδάξει οι συνιδρυτές σας για την ηγεσία και πώς έχουν βοηθήσει να διαμορφωθεί η εταιρεία;

Υπομονή. Μπορώ να είμαι εξαιρετικά ανυπόμονος, και με τον Shayne και τον John, έμαθα να είμαι πιο υπομονετικός με τους ανθρώπους, τους εργαζομένους, τους επενδυτές και με πράγματα που παίρνουν τον χρόνο τους. Επίσης, να είμαι πιο μετρημένος. Παλιά εμπιστευόμουν περισσότερο τα ένστικτά μου—αν είχε νόημα, ας το κάνουμε—και είχα μια αίσθηση για το αν λειτουργούσε ή όχι. Σήμερα, βρίσκω καλύτερη ισορροπία μεταξύ ενστίκτων και δεδομένων. Κοιτάμε τα δεδομένα πολύ περισσότερο τώρα, και αυτό είναι κάτι που έμαθα από τους συνιδρυτές μου.

Πώς έχει αλλάξει η AI τον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές ανακαλύπτουν, συγκρίνουν και επιλέγουν πανεπιστήμια;

Υπάρχουν δύο μέρη του προβλήματος που μόνο η AI μπορούσε να λύσει. Πρώτον, όταν έχεις εκατοντάδες πανεπιστήμια, το καθένα με τα δικά του δυνατά σημεία, πώς επιλέγεις την καλύτερη εφαρμογή; Η AI μας βοηθά να επεξεργαστούμε τεράστιες ποσότητες πληροφοριών για πανεπιστήμια, προορισμούς σπουδών, διαδικασίες βίζας και ποσοστά επιτυχίας, προτιμήσεις φοιτητών και εμπειρίες στην πανεπιστημιούπολη. Όλα αυτά τα δεδομένα απορροφώνται και η AI παράγει συστάσεις. Ανθρωπίνως, είναι αδύνατο να βρεις την καλύτερη εφαρμογή από 600 πανεπιστήμια χωρίς προκατάληψη. Η AI αφαιρεί αυτή την προκατάληψη και δημιουργεί αντικειμενικές, αδέσμευτες συστάσεις βάσει των προτιμήσεων των φοιτητών. Αυτό είναι ένα σύνθετο πρόβλημα που μόνο η AI μπορεί να λύσει.

Δεύτερον, μόλις οι φοιτητές λάβουν συστάσεις, πρέπει να ελέγξουμε αν είναι επιλέξιμοι για αίτηση βάσει των βαθμών τους. Εξετάζουμε πολλά προγράμματα σπουδών εντός της Αφρικής, το Kenya Certificate of Secondary School Education (KCSE) στην Κένυα, το Uganda Certificate of Secondary Education (USCE) στην Ουγκάντα και άλλα. Πώς καταλαβαίνεις, βάσει του προγράμματος σπουδών και των βαθμών ενός φοιτητή, για ποια πανεπιστήμια και μαθήματα είναι επιλέξιμος;

Σήμερα, έχουμε πάνω από 50.000 μαθήματα στην πλατφόρμα μας. Σε πραγματικό χρόνο, όταν μου πείτε τους βαθμούς σας, θα χρειαζόμουν να ελέγξω την επιλεξιμότητα σε όλα αυτά τα μαθήματα. Ανθρωπίνως αδύνατο. Η AI το κάνει σε δευτερόλεπτα. Απλά τραβάτε μια φωτογραφία των τελικών ακαδημαϊκών αποτελεσμάτων σας, την ανεβάζετε, και μέσα σε πέντε έως επτά δευτερόλεπτα, το σύστημά μας ελέγχει 50.000 μαθήματα και τις απαιτήσεις τους, και σας λέει για ποια είστε επιλέξιμοι. Μόνο η AI μπορούσε να λύσει αυτό.

Έχετε περάσει χρόνια προσπαθώντας να διορθώσετε την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Ανησυχείτε ποτέ μήπως η τεχνολογία κάνει την ανισότητα πιο αποτελεσματική αντί να την εξαλείψει;

Εξετάζουμε ένα τμήμα φοιτητών που διαθέτουν οικονομικά μέσα για σπουδές στο εξωτερικό. Αυτό που κάνει η τεχνολογία είναι να κάνει τις πληροφορίες πιο προσιτές ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις. Αλλά υπάρχει κι άλλο. Ένας τρόπος με τον οποίο μειώνουμε την ανισότητα είναι μέσω υποτροφιών και εκπτώσεων· τα περισσότερα πανεπιστήμια τις προσφέρουν, αλλά οι πράκτορες θα αποκρύπτανε αυτές τις πληροφορίες για να κερδίζουν υψηλότερες προμήθειες. Στην πλατφόρμα μας, αυτές οι πληροφορίες είναι ελεύθερα διαθέσιμες. 

Επίσης, πανεπιστήμια στην Ευρώπη προσφέρουν ανώτατη εκπαίδευση από μόλις 2.000 δολάρια τον χρόνο, 50-60% φθηνότερα από τα ιδιωτικά κολέγια στην Κένυα. Κανένας πράκτορας δεν ήθελε να συνεργαστεί μαζί τους γιατί οι προμήθειες ήταν πολύ χαμηλές. Εφόσον σκοπεύουμε να κάνουμε την εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς και προσιτή, συνεργαζόμαστε μαζί τους. Αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την πλατφόρμα μας.

Αν ξεκινούσατε την Craydel σήμερα, γνωρίζοντας όλα όσα γνωρίζετε τώρα, τι θα χτίζατε διαφορετικά;

Εκ των υστέρων, είμαστε όλοι πιο σοφοί. Αλλά ειλικρινά, πιθανώς θα έκανα τα ίδια λάθη· τα λάθη είναι μέρος της ανάπτυξης. Ωστόσο, υπάρχουν πράγματα που γνωρίζουμε σήμερα που δεν γνωρίζαμε νωρίτερα. Αν ξεκινούσα σήμερα με όλη αυτή τη γνώση, θα είχα κρατήσει την εταιρεία με αυτοχρηματοδότηση για πολύ περισσότερο πριν πάρω χρήματα επενδυτών. Δεν θα είχα κλιμακώσει επενδύσεις σε τεχνολογία και μάρκετινγκ τόσο νωρίς. Θα είχα λειτουργήσει την επιχείρηση πιο εκτός σύνδεσης πρώτα, κατανοούσα το μοντέλο σωστά, πριν επενδύσω βαριά. Πηδήσαμε σε αυτό πολύ νωρίς.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο πράγμα που παρεξηγούν οι επενδυτές σχετικά με την ανάπτυξη επιχειρήσεων στην Αφρική; Και τι παρεξηγούν οι Αφρικανοί ιδρυτές σχετικά με τους επενδυτές;

Από την εμπειρία μου, οι περισσότεροι επενδυτές—άγγελοι ή θεσμικοί—ακολουθούν ένα αμερικανικού τύπου μοντέλο: βρες τους καλύτερους ιδρυτές, δώσε τους όλα τα χρήματα και εμπιστεύσου τους να το λύσουν. Αυτό που δεν καταλαβαίνουν είναι ότι οι επιχειρήσεις που βασίζονται στο διαδίκτυο και την τεχνολογία στην Αφρική βρίσκονται ακόμα σε πολύ πρώιμα στάδια. Το οικοσύστημα δεν είναι ώριμο. Οι επενδυτές πρέπει να εμπλέκονται περισσότερο, να βοηθούν τους ιδρυτές να ξεκαθαρίζουν πράγματα, να μοιράζονται βέλτιστες πρακτικές και να τους συνδέουν με άλλες εταιρείες του χαρτοφυλακίου, ιδιαίτερα εκείνες στη Δύση που έχουν ήδη λύσει προβλήματα που εμείς προσπαθούμε να λύσουμε. Το ποσοστό επιτυχίας του να είσαι παθητικός επενδυτής σε αυτή την ήπειρο είναι πολύ χαμηλό. Εύχομαι οι επενδυτές να εμπλέκονταν περισσότερο, να ρωτούσαν πού έχουμε κολλήσει και να ήταν συνεργάτες σκέψης μαζί μας. Αυτό δεν συμβαίνει αρκετά, ακόμα και με τους δικούς μας επενδυτές. Θα εμπλακούν περιστασιακά όταν επικοινωνούμε, αλλά κυρίως είναι παθητικοί.

Οι ιδρυτές κάνουν λάθος να γιορτάζουν τη συγκέντρωση κεφαλαίων ως επίτευγμα. Δεν είναι. Η συγκέντρωση χρημάτων πρέπει πραγματικά να σε τσιμπά· δίνεις equity. Το επίτευγμα είναι η ολοκλήρωση της αποστολής, όχι η χρηματοδότηση. Πολλοί ιδρυτές αισθάνονται επικυρωμένοι απλώς και μόνο επειδή κάποιος έβαλε χρήματα. Η πραγματική επικύρωση έρχεται από τους καταναλωτές, όχι από τους επενδυτές.

Πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσες πραγματικά ανασφάλεια για τις δικές σου ικανότητες;

Ποτέ. Δεν νιώθω ανασφάλεια για την ικανότητά μου να σπρώχνω τον εαυτό μου πιο σκληρά. Είμαι 47 χρονών, παντρεμένος με παιδιά, με περισσότερες ευθύνες, αλλά έχω τεράστια ικανότητα να μαθαίνω και να μαθαίνω γρήγορα. Ό,τι μου λείπει, μπορώ να το μάθω από άλλους, από το διάβασμα, και να το ξεπεράσω. Οπότε ποτέ δεν νιώθω ανασφάλεια.

Ποιο είναι το πιο μοναχικό μέρος του να είσαι ιδρυτής που οι εργαζόμενοι δεν βλέπουν ποτέ;

Στο τέλος της ημέρας, ο CEO ή ο ιδρυτής πρέπει να πάρει την τελική απόφαση. Ζεις με το βάρος αυτών των αποφάσεων. Όταν δεν πηγαίνουν καλά, δεν έχεις κανέναν άλλον να κατηγορήσεις, κανέναν να πας, κανένα ώμο για να κλάψεις. Πρέπει να το αναλάβεις. Το να παίρνεις αποφάσεις, ειδικά όταν μπορούν να κοστίσουν χιλιάδες δολάρια ή θέσεις εργασίας ανθρώπων, είναι το πιο δύσκολο πράγμα. Πρέπει να ζεις με το βάρος των δικών σου αποφάσεων. Αυτό είναι μοναχικό. Ακόμα και με συνιδρυτές, η τελική απόφαση πρέπει να έρθει από μένα. Και το να παίρνεις αυτή την απόφαση, γνωρίζοντας ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πάει στραβά, είναι πραγματικά δύσκολο.

Εργάζεστε σε έναν κλάδο χτισμένο πάνω στην ελπίδα—γονείς που ελπίζουν ότι τα παιδιά τους θα έχουν καλύτερη ζωή, φοιτητές που ελπίζουν ότι η εκπαίδευση αλλάζει τα πάντα. Πώς φέρετε το βάρος αυτών των προσδοκιών όταν οι επιχειρηματικές πραγματικότητες απαιτούν δύσκολες αποφάσεις;

Λέω στην ομάδα μου συνέχεια: τα διακυβεύματα είναι εξαιρετικά υψηλά. Ολόκληρο το μέλλον κάποιου εξαρτάται από τις αποφάσεις που τους δίνουμε τη δυνατότητα να πάρουν. Το παίρνουμε πολύ σοβαρά. Η ομάδα μου κατανοεί την πίεση πίσω από κάθε σύσταση που δίνουμε. Αλλά η βασική δουλειά μας είναι να μετατρέψουμε αυτή την ελπίδα σε πεποίθηση. Δεν θέλουμε οι γονείς να στέλνουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό με μια ελπίδα· θέλουμε να πάνε με πεποίθηση. 

Το κάνουμε αυτό δίνοντάς τους πρόσβαση σε επαρκείς πόρους, μέσω ανθρώπινης συμβουλευτικής και της πλατφόρμας μας, ώστε όταν αποφασίσουν, να είναι εξαιρετικά καλά ενημερωμένοι και σίγουροι ότι είναι η καλύτερη απόφαση. Αυτή είναι η πιο σημαντική εργασία μας.

Έχετε ζήσει οικονομικές ανθήσεις και υφέσεις. Ποια προσωπική συνήθεια σας έχει σώσει περισσότερες φορές από όσες η νοημοσύνη έχει κάνει ποτέ;

Η νοημοσύνη βρίσκεται πολύ χαμηλά στην πυραμίδα. Θα έλεγα η αδιάσειστη πεποίθηση στο πρόβλημα που λύνουμε, και η απόλυτη εμμονή με την επίλυσή του. Τα πράγματα δεν πάνε πάντα όπως θέλεις· σχεδόν τα πάντα μπορούν να στραφούν εναντίον σου, αλλά αυτή η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση σε κρατά στον δρόμο. 

Δεύτερον, έχω εξαιρετικά υψηλό κατώφλι για πόνο και ταλαιπωρία. Μπορώ να αντέχω τεράστια επίπεδα χωρίς να νιώθω συναισθηματικά χαμηλά ή ταραγμένος. Απλά εστιάζω στην αποστολή. Βλέπω κάθε πρόκληση ως εμπόδιο προς υπέρβαση, και το μυαλό μου στρέφεται πολύ γρήγορα από το πρόβλημα στην επίλυσή του.

Όταν συνταξιοδοτηθείτε, τι θα σας κάνει να νιώσετε ότι δεν χτίσατε απλώς μια εταιρεία, αλλά ζήσατε μια αξιόλογη ζωή;

Manish: Δεν είμαι σίγουρος ότι θα συνταξιοδοτηθώ ποτέ, αλλά ας πούμε ότι βρίσκομαι στο νεκροκρέβατό μου και κοιτάω πίσω. Το βλέπω από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Πρώτον, η αποστολή της εταιρείας θα εξελιχθεί, ίσως αλλάξει εντελώς. Ό,τι κι αν γίνει, αυτή η αποστολή πρέπει να επιτύχει αρκετή κλίμακα για να δημιουργήσει πραγματική αλλαγή. Δεν πρόκειται για μερικές χιλιάδες φοιτητές—μπορούμε να κάνουμε ένα εκατομμύριο και πλέον να εμπιστεύονται την πλατφόρμα μας; 

Λίγο πριν ήρθατε, μας επισκέφτηκε ένα κορίτσι. Συμμετείχε στον διαγωνισμό Craydel Cup—σαν το Shark Tank για μαθητές λυκείου στην Κένυα—κέρδισε υποτροφία και τώρα πηγαίνει στην Ιρλανδία με υποτροφία 50% για σπουδές στο εξωτερικό. Τέτοιες στιγμές μας κάνουν χαρούμενους. Η εκπαίδευση είναι ένα μονοπάτι για την επίτευξη στόχων. Αν μπορέσω να βοηθήσω έναν πολύ μεγάλο αριθμό φοιτητών να επιτύχουν τους δικούς τους, αυτό είναι υπέροχο. Αλλά ποτέ δεν θα νιώσω πλήρως ικανοποιημένος. Ακόμα κι αν γίνουμε η μεγαλύτερη πλατφόρμα στην Αφρική, θα ρωτώ: τι υπάρχει πέρα από την Αφρική; Νοτιοανατολική Ασία; Νότια Αμερική; Θέλουμε να είμαστε μια παγκόσμια εταιρεία.

Δεύτερον, βλέπω τον ρόλο μου ως CEO και προπονητή. Έχουμε πολλούς νέους ανθρώπους που εργάζονται μαζί μας. Τους εμπνέω να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους; Αν η ομάδα μου τα πάει καλά—είτε στην Craydel είτε αλλού—και ήμουν μέρος της ανάπτυξής τους, αυτό σημαίνει πολλά.

Τρίτον, προσωπικά, αν τα παιδιά μου, η γυναίκα μου, οι γονείς μου ή οποιοσδήποτε κοντινός μου νιώθει περήφανος για αυτά που έχω κάνει, αυτή η επικύρωση έχει τεράστια σημασία. Νιώθουν τα παιδιά μου υπέροχα μιλώντας για τη δουλειά μου δημόσια; Αυτό θα σήμαινε πολλά για μένα. Λοιπόν, πρόκειται για τους καταναλωτές μας, φοιτητές και γονείς που εμπιστεύονται την πλατφόρμα μας για να επιτύχουν τους στόχους τους. Πρόκειται για το να βοηθώ την ομάδα μου να αναπτυχθεί. Και πρόκειται για το να κάνω την οικογένειά μου υπερήφανη.