چرا اقتصاد اسرائیل اکنون در حال شکوفایی است

این جذاب‌ترین داستان اقتصادی است که هیچ‌کس آن را دنبال نمی‌کند.

در طول دو ماه گذشته، بازارهای بین‌المللی تحت تأثیر کارزار آمریکا علیه ایران دچار اغتشاش شده‌اند؛ این کارزار قیمت انرژی را به شدت افزایش داده و نوسان قیمت زیادی را به زنجیره‌های تأمین جهانی، از نفت گرفته تا کود، تزریق کرده است. در این شرایط، بسیاری از کشورها برای حفظ پویایی اقتصادی—و حتی توان پرداخت بدهی‌های خود—دست و پنجه نرم می‌کنند. اما یک کشور این‌گونه نبوده است.

در ابتدای این هفته، تایمز اسرائیل گزارش داد که شکل، ارز ملی اسرائیل، به طور قابل توجهی تقویت شده و اکنون با نرخ کمتر از سه شکل در برابر دلار آمریکا معامله می‌شود. این نرخ تبدیل تاریخی از اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی محقق نشده بود؛ زمانی که خوش‌بینی نسبت به روند صلح اسلو و «سود صلح» مورد انتظار پس از جنگ سرد، رشد و شور جهانی را برانگیخت.

چه چیزی این جهش را توضیح می‌دهد؟ یک عامل، افزایش اطمینان سرمایه‌گذاران است. یک سال گذشته از درگیری با ایران—ابتدا در قالب جنگ دوازده‌روزه ژوئن ۲۰۲۵ و اخیراً در قالب «عملیات شیر غران» ماه گذشته—به نوعی ویترین نمایش فناوری دفاعی پیشرفته اسرائیل بوده است و مردم به آن توجه می‌کنند. بخش‌های فناوری و دفاع این کشور مدت‌هاست که موتور محرک «ملت استارتاپ» هستند. اما در ماه‌های اخیر، مشتریان بالقوه شاهدی نزدیک بر اثربخشی میدانی رهگیرها، پهپادها و توانمندی‌های ضربه‌زنی بُرد بلند اسرائیل بوده‌اند. این امر به جریان سرمایه و سفارشات خریدی ترجمه شده که اقتصاد اسرائیل را به طور چشمگیری تقویت کرده‌اند.

علاوه بر این، نوآوری‌های بیشتری در دست اقدام هستند. این شامل پیشرفت‌های دفاع لیزری می‌شود که پس از بلوغ، وعده می‌دهند هزینه‌های رهگیری موشک‌های دشمن را به شدت کاهش دهند—از ده‌ها یا صدها هزار دلار برای هر «شلیک» به چند دلار. و در آینده، چنین سیستم‌هایی می‌توانند همین کار را برای سایر ملت‌هایی که با تهدیدات موشکی بالستیک روبرو هستند نیز انجام دهند.

عامل مرتبط دیگر، خوش‌بینی ذاتی خود اسرائیلی‌هاست. علی‌رغم محاصره ژئوپلیتیکی مداوم، اسرائیل مدت‌هاست که یکی از شادترین مکان‌های زندگی روی زمین محسوب می‌شود—بازتابی از فردگرایی سرسخت و انعطاف‌پذیر این کشور. این ذهنیت اکنون سود می‌دهد، زیرا اسرائیلی‌ها شروع به نگاه فراتر از دو سال و نیم جنگ با حماس، حزب‌الله و سایر عوامل تندرو کرده‌اند—و به سمت یک همراستایی منطقه‌ای احتمالی که در آن تهدید وجودی ناشی از ایران کاهش یابد، اگر نه کاملاً از بین برود، و صلح با لبنان، که زمانی رؤیایی محال بود، ناگهان یک احتمال واقعی به نظر می‌رسد.

اما همان‌طور که همیشه بوده، در این تصویر اقتصادی برندگان و بازندگانی وجود دارند. کسب‌وکارهای کوچک‌تر در اسرائیل از تقویت شکل آسیب می‌بینند. آبراهام نووگروتسکی، رئیس انجمن تولیدکنندگان اسرائیل، به تایمز اسرائیل توضیح داده است: «نرخ تبدیل دلار زیر ۳ شکل، ضربه‌ای مهلک به سودآوری صادرات است. تغییر تجمعی حدود ۲۰ درصد در نرخ تبدیل، حاشیه‌های سود را کاملاً از بین می‌برد و کارخانه‌ها را به آستانه تعطیلی می‌رساند.» نووگروتسکی و دیگران هشدار می‌دهند که نرخ تبدیل معتدل‌تر و پایدارتر، رشد اقتصادی کشور را بسیار بهتر حمایت خواهد کرد.

با این حال، در مجموع، تقویت شکل گواهی قدرتمند است بر اینکه چگونه سرمایه‌گذاران خارجی و خود اسرائیلی‌ها چشم‌انداز بلندمدت این کشور را می‌بینند. پس از دو سال و نیم درگیری، تحولات سیاسی عظیم و بازچینی عمیق صحنه استراتژیک منطقه‌ای، اسرائیل برای بسیاری شرط‌بندی روزافزون بهتری به نظر می‌رسد.