Trong những ngày gần đây, các cuộc không kích của Israel đã khiến ít nhất 40 người thiệt mạng và quân đội đã ban hành lệnh sơ tán đối với cư dân của mười làng và thị trấn ở miền nam Lebanon, nơi nước này đã thiết lập một vùng đệm an ninh.
Theo Thủ tướng Benjamin Netanyahu, vùng này cần thiết để bảo vệ Israel khỏi các cuộc tấn công trong tương lai từ nhóm vũ trang Hezbollah. Ông cho biết nó "mạnh hơn nhiều, dữ dội hơn, liên tục hơn và vững chắc hơn so với trước đây".
Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng Israel đang áp dụng "chiến lược Gaza" tại vùng đệm này, phản ánh các hành động của nước này ở Gaza sau khi lệnh ngừng bắn mong manh được thỏa thuận vào tháng 10 năm ngoái.
Về mặt quân sự, Israel đang tấn công Hezbollah - vốn đã bị suy yếu - hết sức có thể để làm cạn kiệt năng lực và buộc lực lượng này rút khỏi căn cứ địa ở miền nam Lebanon.
Israel gọi chiến lược này là "cắt cỏ". Nước này từ lâu đã coi chiến lược này là cách tốt nhất để thiết lập khả năng răn đe đối với Hamas và Hezbollah - những lực lượng không thể bị đánh bại bằng các phương tiện quân sự thông thường.
Giống như những gì đã làm ở Gaza, Israel cũng đang nhắm đến việc biến vùng đệm thành nơi không thể sinh sống cho cư dân. Vào cuối tháng 3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố:
Trong khuôn khổ đó, Israel đã phá hủy tất cả các cây cầu bắc qua sông Litani, thực tế cô lập miền nam Lebanon khỏi phần còn lại của đất nước. Nước này cũng đang phá hủy hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng một cách có hệ thống đối với các thị trấn, làng mạc và cơ sở hạ tầng trong khu vực.
"Chiến lược Gaza" này đã đi kèm với cái giá nhân đạo đáng kể. Kể từ khi cuộc xung đột mới nhất với Hezbollah bắt đầu vào đầu tháng 3, các cuộc tấn công của Israel đã khiến hơn 2.600 người Lebanon thiệt mạng và buộc thêm 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Netanyahu đang rơi vào bẫy
Tuy nhiên, dù đạt được nhiều thành công trước Hezbollah, Netanyahu đang có nguy cơ đi quá xa trong tuyên bố có thể đánh bại một trong những kẻ thù không đội trời chung của Israel.
Trong nhiều thập kỷ, các chính phủ Israel kế tiếp nhau, đặc biệt là những chính phủ do Netanyahu đứng đầu, đã thuyết phục công chúng Israel rằng Israel và Hezbollah đang trong một cuộc đấu tranh sinh tử.
Nhiều người Israel hiện kỳ vọng Netanyahu sẽ thực hiện lời hứa của mình và cuối cùng giải phóng họ khỏi mối đe dọa này mãi mãi.
Trong một cuộc thăm dò gần đây do Viện Dân chủ Israel thực hiện, 80% người được hỏi ủng hộ việc tiếp tục cuộc chiến chống Hezbollah bất kể khả năng có thỏa thuận hòa bình nào giữa Mỹ và Iran, và dù điều này tạo ra căng thẳng với chính quyền Trump.
Điều này đặt ra mối đe dọa chính trị đối với Netanyahu khi ông đối mặt với nguy cơ bị kẹt giữa hai thực tế đối lập nhau.
Thực hiện một lời hứa sai
Thực tế đầu tiên xoay quanh chiến lược "cắt cỏ". Chiến lược này từ lâu đã phục vụ như một công cụ tuyên truyền tốt và là hình mẫu của chính phủ bảo vệ người dân. Nhưng nó chưa bao giờ được thiết kế để đánh bại hoàn toàn các mối đe dọa từ Hezbollah hay Hamas.
Khi nói đến Hezbollah, quân đội Israel đơn giản là không thể hoàn toàn đánh bại một phong trào kháng chiến đã ăn sâu vào cấu trúc xã hội, chính trị và văn hóa của Lebanon. Điều này đòi hỏi không chỉ là chiến thắng quân sự, mà còn phải khuất phục những người ủng hộ và làm mất uy tín hệ tư tưởng của nó.
Mục đích của chiến lược "cắt cỏ" là quản lý các mối đe dọa từ Hezbollah và Hamas, chứ không phải tiêu diệt chúng.
Nếu Israel có thể gây thiệt hại đáng kể cho năng lực chính trị và quân sự của các nhóm này – ngoài việc phá hủy cơ sở hạ tầng địa phương – các nhóm đó sẽ buộc phải tập trung vào việc sinh tồn và phục hồi, thay vì đe dọa Israel.
Từ góc độ của Israel, điều này tạo ra một khoảng thở cho đến khi mối đe dọa tái xuất hiện và đã đến lúc "cắt cỏ" lần nữa.
Từ góc độ chính trị, chiến lược này cũng cho phép Israel biện minh cho các hoạt động quân sự liên tục của mình. Đây là nền tảng trong sự hồi sinh chính trị của Netanyahu kể từ các cuộc tấn công của Hamas năm 2023, cho phép ông duy trì cảm giác khủng hoảng thường trực đòi hỏi mức độ bạo lực ngày càng tăng.
Nhưng Netanyahu đã thay đổi câu chuyện, chuyển từ chỉ "quản lý" xung đột của Israel với cả Hezbollah và Hamas sang "tháo dỡ" các nhóm và "hoàn thành công việc".
Rõ ràng là công chúng Israel muốn Netanyahu thực hiện lời hứa này.
Trump buộc ông phải hành động
Thực tế thứ hai mà Netanyahu đối mặt là khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đồng ý với một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn với Iran, buộc Israel phải chấm dứt các hành động thù địch chống lại Hezbollah.
Kể từ lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran, Netanyahu đã cố gắng tách biệt các cuộc xung đột của Israel với Iran và Hezbollah. Điều này sẽ cho phép ông tiếp tục các hoạt động quân sự chống lại Hezbollah và tuyên bố một chiến thắng chiến lược quan trọng.
Nhưng Iran đang yêu cầu bất kỳ lệnh ngừng bắn nào đạt được với Mỹ đều phải bao gồm Hezbollah.
Điều này đặt Netanyahu vào thế khó. Nếu ông đồng ý với một thỏa thuận hòa bình vĩnh viễn, điều này sẽ để lại một Hezbollah bị thương nặng nhưng chưa bị tiêu diệt. Với Hamas và chính quyền Iran cũng vẫn còn nguyên vẹn (dù bị thương nặng), điều này sẽ là thảm họa ba chiều đối với Netanyahu.
Phản ứng dữ dội đang bắt đầu. Tháng trước, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Golan cáo buộc Netanyahu nói dối:
Những lời chỉ trích như thế này có thể có tác động lớn đến cuộc bầu cử Israel, dự kiến diễn ra trước cuối năm nay.
Netanyahu đang cố tuyệt vọng giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử này để trì hoãn phiên tòa xét xử tham nhũng kéo dài của mình. Do đó, ông sẽ không muốn mạo hiểm phá vỡ lòng tin của công chúng Israel với lời hứa chấm dứt Hezbollah. Tuy nhiên, điều đó có thể đồng nghĩa với việc phá vỡ mối quan hệ với Mỹ và sự hỗ trợ quân sự, chính trị và ngoại giao thiết yếu của nước này.
Trong khi chiến lược "cắt cỏ" đã mang lại cho Netanyahu sinh lực chính trị mới sau các cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 của Hamas, sự thất bại của ông trong việc đưa lời hoa mỹ vào kết quả thực tế giờ đây có thể chứng tỏ là gót chân Achilles của ông.
Martin Kear, Giảng viên, Khoa Chính phủ và Quan hệ Quốc tế, Đại học Sydney
Bài viết này được tái bản từ The Conversation theo giấy phép Creative Commons. Đọc bài viết gốc.
